حکیم عمر خیّام نیشابوری

حکیم عمر خیّام ( خیّامی ) نیشابوری را معاصرانش به حکمت و فلسفه و ریاضی و طبّ و نجوم می شناختند. زادگاهش نیشابور و روزگار زندگانی اش قرن پنجم و دهه های نخستینِ سده ی ششم هجری بوده است. سال وفاتش 517 و آرامگاه شکوهمندش در کنار شهر نیشابور، زیارتگاه صاحبدلان و ادب دوستان است.

روزگار خیّام روزگار عجیبی بود. در نیشابور و شهرهای دیگر میان فرقه های متعصّب و زاهدمنش اشعری با شیعیان و معتزلیان اختلاف های بسیاری بود. حنفی ها و شافعی ها با هم در نزاع بودند و تقریباً هر نوع آزادی و آزاد اندیشی از میان رخت بربسته بود. محیط سیاسی آن روزگار هم آلوده به تعصّب و قشری گری بود. نمونه ی آشکار این تعصّب های مذهبی و سیاسی را در سیاست نامه ی خواجه نظام الملک می توان دید. متعصّبان، فلاسفه و حکما و حتّی دانشمندانی هم چون خیّام را دهری و کافر قلمداد می کردند.

در چنین زمانه ی پر آشوب و تنگ نظری است که خیّام در همه چیز شک می کند و اندیشه ها و تأمّلات فلسفی خود را در قالب اشعاری کوتاه به نام رباعی می ریزد و بی آن که داعیه ی شاعری داشته باشد، برای زمزمه در لحظه های دلگیر تنهایی و بی هم زبانی در گوشه ای یادداشت می کند.

*Mahsa**Sarab* 
/ 0 نظر / 16 بازدید