برخی از اختلالات روانی، در نخستین نگاه، چندان جلب نظر نمی کنند و نشانه های آن چنان آشکار نیست که هر کس متوجه وجود بیماری در فـرد شود. شخص بیمار هم، از بیماری خویش آگاه نیست و ذهنیـت و رفتارهای خویش را مناسب می پندارد اما این اختلالات موجب ناراحتی و مشکلات فراوانی بـرای اطرافیان بیمار و سبب ناکامی ها و شکست های متعدد بـرای خود بیمار می شود.
مهم ترین ویـژگی همه انواع «اختلالات شخصیـت» عبارت است از: ذهـنیـت انعطاف ناپذیر و رفتارهای محدود که در این مورد فرد مبتلا در برابر همه رویدادها و مسائل متنوع زندگی رفتارهای بی انعطافی را نشان می دهد که عموماً به شکست او می انجامد ،هرچند که از ظرفیت هوشی کافی برخوردار است. اگر چه اطرافیان وی سریعاً به نابه هنجار بودن دیدگاه و رفتار فرد مبتلا پی می برند، اما او خود و جنبه های شخصیتی اش را سالم و طبیعی می پنـدارد و صلاح اندیشی دیگران را ناشی از ناآگاهی و یا سوء نیت آنان می انگارد.
چگونه می توان اختلال شخصیت را تشخیص داد؟
تشخیص اختلالات شخصیتی را از 18 سالگی به بعد می توان مطرح کرد و این سنی است که در آن شخصیت شکل گرفته است. این اختلالات بسیار شایع هستند و نزدیک به 10 درصد کل جمعیت بالای 19 سال به یکی از انواع آن و یا بیش از یک نوع آن مبتلا هستند و نسبت کلی زنان و مردان مبتلا برابر است.
می توانیم اختلالات شخصیتی را در سه گروه عمده جای دهیم که هر یک از این گروه ها نیز به انواعی تقسیم می شوند:
الف _ گروه عجیب و غیر عادی شامل اختلالات شخصیتی بـدبین (پارانوئید)، گسیخته وار (اسکیزوئید)، گسیخته گون (اسکیزوتایپال ).
ب _ گروه نمایشی و هیجانی شامل اختلالات شخصیتـی نمایشی (هیستریونیک)، خودشیفته (نارسیتیک)، مرزی (بوردرلاین)، ضداجتماعی (آنتی سوشیال).
ج _ گروه مضطرب، خلقی و ترسان شامل اختلالات شخصیتی اجتنابی، وابسته، وسواسی - اجباری، پرخاشگری نافعال و افسرده.
عوامل پدید آوردنده اختلالات شخصیتی کدامند؟
این عوامل دو دسته اند:
یکی علل زیست شناختی است که تحت عنوان گرایش ذاتی و سرشت هم مورد بحث قرار می گیرد و می توان به مسائل ژنتیک و ارث، ضربه بـه جمجمه قبل یا حین تولد، زایمان های طولانی و سخت و التهاب و تورم اشاره کرد.
دوم ، علل روانی - اجتماعی است که ناشی از محیط پرورشی و تربیتی نامناسـب است. از مهم ترین علل روان شناختی اختلالات شخصیتـی می توان به موارد زیر اشاره کرد. فـقدان یا غیبت پدر و مادر و یا یکی از آن دو و تماس های اجتماعی محدود، برآورده نشدن نیازهای بنیادی کودک همچون عشق، تفاهم، احترام، امنیت و موفقیت.
این عوامل باعث می شود کودک نتواند هـویت مثبت مبتنی بر سازگاری اجتماعی کسب کند و حتی موجب می شود، کودک هـویت منفی پیدا کند و تبدیل به فردی رنجیده، طغیانگر و ضد اجتماعی شود. بنابراین انواع شخصیت های غیر طبیعی بسیار است.
